Ból głowy

Ból głowy to niespecyficzny, subiektywny objaw charakteryzujący się występowaniem bólu zlokalizowanego w obrębie głowy.

Ból głowy jest reakcją otoczenia mózgu (mięśni głowy i szyi, błony wokół mózgu i rdzenia kręgowego, zwaną oponami mózgowymi) na to, że w organizmie dzieje się coś niedobrego.
Jest fizjologiczną reakcją na bodźce zbierane z całego organizmu za pośrednictwem neuronów i ich zakończeń w postaci receptorów bólowych (tzw. nocyceptorów), które zarówno otaczają tkanki takie jak skóra czy rogówka, jak też zlokalizowane są w narządach wewnętrznych takich, jak mięśnie czy jelita.

Ból głowy może więc pojawiać się z przyczyn neurologicznych, jak też jako objaw wielu chorób ogólnoustrojowych, internistycznych, laryngologicznych czy okulistycznych. Może być też reakcją organizmu na stres, napięcie, przemęczenie, a nawet czynniki środowiskowe.

Objawy bólów głowy

Ból głowy może być odczuwany na powierzchni skóry twarzy, na skórze głowy, w górnej części szyi, czy głęboko we wnętrzu czaszki. Może też przemieszczać się, a także być odczuwany u tej samej osoby w różny sposób przy kolejnych epizodach bólowych.

Bólowi głowy zwykle towarzyszą dodatkowe objawy. W zależności od rodzaju bólu mogą to być m.in.

  • Zawroty głowy,
  • Zaburzenia równowagi,
  • Sztywność mięśni;
  • Napięcie karku, pleców, skóry głowy
  • Nudności i/lub wymioty,
  • Nadwrażliwość na światło i/lub zaburzenia widzenia
  • Nadwrażliwość na dźwięk,
  • Zaburzenia czucia,
  • Zatkany nos, katar,
  • Zaczerwienie i łzawienie oczu,
  • Opuchnięte lub opadające powieki.

Jeżeli niepokoisz się, a nie wiesz, co Ci dolega, dowiedź się jak rozpoznać podstawowe, najczęściej spotykane bóle głowy. 

Diagnostyka bólów głowy

Diagnostyka bólów głowy ma na celu przede wszystkim ustalenie rodzaju bólu i źródła jego pochodzenia. Lekarze ustalają zwykle, czy ból głowy ma charakter:

  • Pierwotny, a więc ból, który występuje bez wyraźnego powodu i nie jest spowodowany procesem chorobowym (np. migrena, ból głowy typu napięciowego czy klasterowy ból głowy)
  • Wtórny, a więc ból, który może być wynikiem poważnej choroby lub innych stanów (np. w wyniku urazów głowy i/lub szyi, zaburzeń naczyniowych, zaburzeń wewnątrzczaszkowych innych niż naczyniowe itd.) – bóle występujące rzadko, jednak wymagające rozpoznania z uwagi na możliwą konieczność pilnego podjęcia leczenia,
  • Nerwobólu lub innego bólu, występującego z powodu stanu zapalnego w głowie i górnej części szyi (np. nerwobóle czaszkowe, centralny lub pierwotny ból twarzy).

Punktem wyjścia do diagnostyki bólu jest badanie podmiotowe i przedmiotowe, które obejmuje zarówno charakterystykę bólu (m.in. umiejscowienie, rodzaj, czas odczuwania, intensywność i jej zmiany, powtarzalność) i objawy towarzyszące (m.in. zawroty głowy, nudności, światłowstręt, dźwiękowstręt), jak też historię choroby i stan ogólny pacjenta. Zwykle takie badanie pozwala ustalić prawdopodobny rodzaj bólu i rozpocząć leczenie. Bywa jednak, że wymagana jest pogłębiona diagnostyka w celu różnicowania bólu. Wówczas badanie takie może być uzupełnione konsultacjami innych specjalistów (np. laryngologa czy okulisty), czy też badaniami obrazowymi (m.in. rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa głowy) i/lub analitycznymi (m.in. badanie krwi).

Rodzaje bólów głowy 

Ból głowy typu napięciowego

Ból głowy typu napięciowego jest to najczęściej występujący ból głowy. Podobnie jak migrena jest to choroba sama w sobie, nie jest objawem innej choroby. Szacuje się, że aż 4/5 populacji doświadcza w swoim życiu bólu głowy typu napięciowego. Częściej doświadczają go kobiety. Zwykle pojawia się między 25 a 30 rokiem życia. Szczyt zapadalności przypada na czwartą dekadę życia.  

Ból głowy typu napięciowego zwykle ma niewielkie natężenie, jest rozlany, tępy, może mieć charakter ucisku, ściskającej obręczy, opaski lub czapki. Zazwyczaj umiejscawia się w okolicy czołowej. Może też lokalizować się w okolicy ciemieniowej, skroniowej czy potylicznej. Może także obejmować całą głowę lub mieć zmienną lokalizację. U części osób jest jednostronny.

Zwykle nie towarzyszą mu inne dolegliwości takie jak zaburzenia widzenia, światłowstręt, nudności i wymioty. Również charakterystyczną cechą bólu głowy typu napięciowego jest to, że wysiłek fizyczny nie nasila go.  

Ból głowy typu napięciowego narasta powoli, często pojawia się koło południa lub w drugiej części dnia, po pracy, po sytuacjach stresowych. Zazwyczaj utrzymuje się przez wiele godzin. Może wystąpić jednak zaraz po obudzeniu i utrzymywać się w sposób ciągły przez cały dzień. Może trwać od pół godziny do kilku dni, a nawet z niewielkimi przerwami utrzymywać się przez wiele miesięcy.

Ból głowy typu napięciowego zwykle ma postać epizodyczną (rzadką, gdy występuje rzadziej niż raz w miesiącu i częstą, jeżeli występuje od 1 do 14 epizodów w miesiącu), dużo rzadzej przewlekłą (gdy występuje ponad 15 dni z bólem w miesiącu).

Etiologia bólu głowy typu napięciowego nie została do chwili obecnej dokładnie wyjaśniona. Na pewno do jego wystąpienia predysponują sytuacje stresowe, zaburzenia lękowe i nerwicowe, depresja, niedostateczna ilość snu, „szybki” tryb życia, głód, niedobór snu, palenie tytoniu, zmiany ciśnienia atmosferycznego.

Klasterowy ból głowy

Klasterowy ból głowy należy do grupy samoistnych, pierwotnych bólów głowy, czyli nie jest objawem innej choroby, ale sam w sobie podobnie jak migrena czy ból głowy typu napięciowego jest osobną jednostką chorobową. Występuje bardzo rzadko. Choruję głównie mężczyźni. Ból ma charakter napadowy i zwykle występuje kilka napadów jeden po drugim.

Klasterowy ból głowy pojawia się nagle, bez objawów przepowiadających, zawsze jest bardzo silny, obejmuje połowę głowy, zazwyczaj oczodół i okolicę skroniową. Może promieniować do zębów, żuchwy czy policzka. Ból zwykle zaczyna się w czasie snu, narasta w ciągu kilkunastu minut. Trwa zwykle od kilku do kilkudziesięciu minut, nie dłużej niż dwie godziny. Następnie ustępuje i po jakimś czasie zaczyna się kolejny napad. Zwykle występuje od 1 do 8 napadów dziennie. Klasterowy ból głowy jest zawsze silny, ostry, kłujący lub pulsujący. Między napadami bólu chorzy czują się dobrze.

Charakterystyczne dla klasterowego bólu głowy jest występowanie objawów towarzyszących. Są to objawy z układu autonomicznego, takie jak jednostronne łzawienie, wyciek z nosa, opadnięcie powieki, zwężenie źrenicy, jednostronne pocenie się i zaczerwienienie twarzy.

Często pacjenci są bardzo zdenerwowani, pobudzeni, zwykle chodzą po mieszkaniu. Siedzenie czy leżenie nasila ból.

Migrena

Migrena zaliczana jest do tzw. pierwotnych, samoistnych bólów głowy. Jest to zaburzenia nerwowo-naczyniowe. Oznacza to, że w przyczyny występowania zaangażowane są zarówno mechanizmy związane z nieprawidłowościami w obrębie komórek nerwowych jak i naczyń krwionośnych głowy.  

Migrena jest chorobą występującą w sposób napadowy. Oznacza to, że objawy pojawiają się niespodziewanie, spontanicznie, napadowo.

Ból głowy jest podstawowym objawem migreny. Zwykle dotyczy on połowy głowy, jest ostry i rwący, ma pulsujący charakter. Występuje napadowo i trwa od 4 do 72 godzin u osób dorosłych (u dzieci 2–72 godzin). Ma zwykle duże nasilenie. Zwiększa się pod wpływem zwykłej aktywności fizycznej.

Bólom głowy towarzyszą mdłości i wymioty, nadwrażliwość na światło, dźwięki i zapachy. Rzadziej mogą wystąpić zaburzenia widzenia, zaburzenia czucia, drętwienia twarzy i kończyn, osłabienie siły mięśniowej kończyn, zaburzenia mowy, zawroty głowy, zaburzenia równowagi.

Każda osoba przeżywa napad migreny w indywidualny, charakterystyczny tylko dla siebie sposób. Zależy to w dużej mierze od jej naturalnego poziomu wrażliwości, w tym od progu tolerancji na ból.

Jeżeli rozpoznajesz u siebie lub osoby bliskiej ww. objawy, dowiedz się więcej na temat migreny.

Migrena przewlekła (chroniczna)

Migrena przewlekła (chroniczna) jest odmianą migreny, wyróżnianą ze względu na częstotliwość występowania i zwykle większy, negatywny wpływ na życie chorego. Powstaje zwykle w następstwie przebiegu i/lub nieskutecznego leczenia migreny epizodycznej.

W migrenie przewlekłej występują podobne ataki migreny, jak w epizodycznej formie, ale pojawiają się częściej. Migrenę przewlekłą stwierdza się, gdy występuje co najmniej 8 napadów migreny i co najmniej 15 dni z bólem głowy w miesiącu przez co najmniej 3 miesiące pod rząd. Dowiedz się więcej na temat diagnozowania i leczenia migreny przewlekłej

Bóle głowy w tętniakach i malformacjach naczyniowych

Tętniaki to miejscowe, często workowate uwypuklenia ściany tętnicy na skutek nieprawidłowego jej rozwoju. Malformacje naczyniowe tętniczo-żylne lub żylne są to zmiany w budowie naczyń powstałe na skutek nieprawidłowego rozwoju, lub nieprawidłowych połączeń naczyń tętniczych i żylnych.  

Ból w tym przypadku może mieć różny charakter i może być zmienny w czasie. Na co dzień zwykle nie występuje, a jeśli tak, to jest łagodny, może być pulsujący. Czasem towarzyszą mu zaburzenia widzenia lub słuchu. Jest to związane z lokalizacją malformacji w rejonie mózgu odpowiedzialnym za widzenie lub słyszenie. Ból może być niebezpieczny wówczas, gdy pojawia się nagle, często po dużym wysiłku i jest bardzo silny. Wielu pacjentów opisuje go jako „najsilniejszy w życiu” i pojawiający się „jak grom z nieba”. Zawsze wtedy należy myśleć o pęknięciu zmienionego chorobowo naczynia i powstaniu krwotoku śródmózgowego, który jest stanem zagrożenia życia. Należy wówczas pilnie zgłosić się do szpitala.  

Ból w zapaleniu tętnicy skroniowej

Zapalenie tętnicy skroniowej jest bardzo poważnym schorzeniem, które często prowadzi do ślepoty. Ból jest najbardziej nasilony w okolicy skroni i czoła po jednej stronie, może występować też obustronnie w przypadku zapalenia obu tętnic skroniowych. Ból ma charakter ciągły. Skóra w tej okolicy jest wrażliwa na dotyk. Często występuje również gorączka lub stan podgorączkowy. Dodatkowo może być wyczuwalna pogrubiała, guzowato zmieniona tętnica skroniowa, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu jej przebiegu.

Ból głowy w guzach mózgu

Bóle głowy towarzyszące guzom mózgu mogą mieć różny charakter, ale zwykle są to bóle tępe, czasem pulsujące, mogą mieć różne nasilenie, ich intensywność narasta w czasie, wraz ze wzrostem guza. Najsilniejsze są nad ranem, czasem wybudzają chorego ze snu. Słabo reagują na zwykłe leki przeciwbólowe. Dodatkowo mogą wystąpić neurologiczne objawy ogniskowe i/lub napady padaczkowe.

Ból głowy w udarze mózgu

W udarach niedokrwiennych bóle głowy występują rzadko i nie są jego głównym objawem, w przeciwieństwie do udaru krwotocznego, czyli potocznie mówiąc „wylewu” krwi do mózgu. W tych drugich są objawem podstawowym, obok objawów neurologicznych, które mogą w ogóle nie występować. Ból w udarze niedokrwiennym, jeśli występuje nie jest specyficzny, często obejmuje całą głowę, jest tępy. W udarze krwotocznym ból pojawia się nagle, jest przeszywający, szybko nasila się, często jest tak silny „jak nigdy w życiu”.

Ból głowy w nadciśnieniu tętniczym

Bóle głowy stosunkowo często występują u pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze i zwykle pojawiają się przy nadmiernym wzroście lub obniżeniu wartości ciśnienia tętniczego.

W takim przypadku ból lokalizuje się głównie w okolicy potylicznej, czyli w tylnej części głowy, rzadziej obejmują całą głowę. Zwykle ból jest rozlany. Pojawia się dość nagle, zwykle wtedy, gdy występują wysokie wartości ciśnienia tętniczego, szybko narasta, często jest silny, może być pulsujący. Zwykle towarzyszy mu zaczerwienienie twarzy i uczucie gorąca w policzkach. Chory zwykle jest rozdrażniony i pobudzony. Charakterystyczne dla tego bólu głowy jest to, że ustępuje po obniżeniu wartości ciśnienia tętniczego. Ból związany z niskimi wartościami ciśnienia tętniczego jest mniej intensywny, rozlany, tępy, narasta powoli. Zazwyczaj towarzyszy mu zmęczenie i senność, rzadziej szumy uszne i zawroty głowy.

Ból głowy w chorobach oczu

Wśród chorób okulistycznych, w których występuje ból głowy najpoważniejsza jest jaskra. W chorobie tej dochodzi do wzrostu ciśnienia w gałce ocznej. Ból głowy, który towarzyszy ostremu napadowi jaskry zwykle obejmuje oczodół, oko, często również połowę głowy. Jest to ból o charakterze świdrującym, zwykle jest bardzo silny. Często towarzyszą mu zaburzenia ze strony narządu wzroku pod postacią zaburzeń widzenia, często w postaci tzw. tęczowych kół, łzawienie, przekrwienie spojówek. Ból w jaskrze przewlekłej jest mniej nasilony i zwykle pojawia się w godzinach porannych.

W przypadku zapalenia tęczówki, ból dotyczy oka, czoła i/lub skroni. Występuje w tym przypadku także światłowstręt i łzawienie, może zmienić się kolor tęczówki.

Bóle głowy często towarzyszą także wadom wzroku (krótkowzroczność, dalekowzroczność, astygmatyzm). Wówczas ból jest ciągły, tępy, powoduje uczucie ciężkości, nasila się przy zmęczeniu i nadmiernym wytężaniu wzroku.

Ból głowy w chorobach laryngologicznych

Ból głowy jest bardzo charakterystyczny dla zapalenia zatok. Ma on zazwyczaj charakter ucisku, czasem świdrowania w głowie. Lokalizuje się zwykle w obrębie czoła, szczęki, nasady nosa, może promieniować do górnych zębów. Zwykle pojawia się rano, nasila się przy ruchach głową, zwłaszcza przy pochylaniu głowy. Towarzyszy mu często (ale nie zawsze) gorączka i katar.

Ból głowy występuje także w zapaleniu ucha i wyrostka sutkowa tego. W zapaleniu ostrym, pojawia się nagle, zwykle jest pulsujący, lokalizuje się głównie w okolicy ucha, ale może obejmować całą skroń, połowę lub nawet całą głowę.

Pourazowe bóle głowy

Pourazowe bóle głowy są to bóle, które występują po silnych i poważnych urazach głowy. Nasilenie bólów największe jest w ciągu pierwszych dni, rzadziej tygodni lub miesięcy. Ból głowy ma charakter rozlany, obejmuje całą głowę, występuje codziennie lub prawie codziennie. U wielu pacjentów bóle utrzymują się przez wiele miesięcy a nawet lat. W tzw. zespole pourazowym mogą dodatkowo wystąpić zawroty głowy, drażliwość, uczucie przewlekłego zmęczenia.

Neuralgia nerwu trójdzielnego

Ból związany jest z uszkodzeniem nerwu twarzowego. Jest on silny, występuje zwykle napadowo i trwa od kilku sekund do maksymalnie 2 minut. Ból ma charakter piekący, kłujący lub palący, pojawia się nagle. Lokalizacja bólu jest zawsze taka sama. Ból przez pacjentów często jest opisywany jako najsilniejszy w życiu, trudny do wyobrażenia. Najczęściej lokalizuje się i promieniuje wzdłuż szczęki lub żuchwy, zgodnie z unerwieniem twarzy przez gałęzie nerwu trójdzielnego. Napady bólu mogą występować kilka razy dziennie. Zwykle ból nasila się w okresie od listopada do lutego.

Najnowsze artykuły

Antykoncepcja u kobiet z migreną

dr n. med. Ewa Czapińska-Ciepiela Specjalista neurolog, Centrum Leczenia Padaczki i Migreny w KrakowieMigrena występuje 3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Największe jej nasilenie przypada na czas pomiędzy początkiem okresu dojrzewania a końcem menopauzy, co...

Migrena u dzieci i nastolatków

dr n. med. Marcin Straburzyński lekarz medycyny rodzinnej specjalizujący się w leczenia bólów głowy (certyfikat Master in Headache Medicine Europejskiej Federacji Bólów Głowy) diagnostyka i różnicowanie bólów głowy różnego pochodzenia leczenie bólów głowy, w tym...

Migrena w ciąży – wyzwanie dla lekarzy

dr n. med. Marta Bott - Olejnik Specjalista neurolog - Centrum Opieki i Rehabilitacji Leśna PolanaZakres chorób: udary mózgu, guzy mózgu, zespoły otępienne, choroby zwyrodnieniowe (np.choroba Parkinsona), stwardnienie rozsiane, zespoły bólowe kręgosłupa, bóle głowy,...

Migraine Buddy Polish – dzienniczek migrenowego bólu nr 1

Jeżeli poszukujesz sposobu który pozwoli Ci „pokazać” migrenę rodzinie, znajomym bądź pracodawcy to odpowiednim narzędziem może być Migraine Buddy PL.Dzięki powstaniu polskiej wersji językowej aplikacja stała się dostępna dla wszystkich cierpiących z powodu bólów...

Stan migrenowy- czy migrena może trwać dłużej niż trzy dni?

dr n. med. Marta Bott - Olejnik Specjalista neurolog - Centrum Opieki i Rehabilitacji Leśna PolanaZakres chorób: udary mózgu, guzy mózgu, zespoły otępienne, choroby zwyrodnieniowe(np.choroba Parkinsona), stwardnienie rozsiane, zespoły bólowe kręgosłupa, bóle...

5 najczęstszych objawów migreny

dr n. med. Anna Gryglas-Dworak Specjalista Neurolog Klinika Leczenia Bólu  5 najczęstszych objawów migreny.Migrena składa się z 5 faz, w której pojawia się szereg różnych objawów:1. Objawy zapowiadające migrenę2. Aura3. Ból głowy 4. Objawy po bólu głowy5. Faza...
Antykoncepcja u kobiet z migreną

Antykoncepcja u kobiet z migreną

Migrena występuje 3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Największe jej nasilenie przypada na czas pomiędzy początkiem okresu dojrzewania a końcem menopauzy…

Artykuły ekspertów

Obalamy mity:  EEG w migrenie

Obalamy mity: EEG w migrenie

W czasach kiedy dostęp do badań obrazowych mózgowia, badania tomografii głowy i rezonansu magnetycznego mózgowia, był niewątpliwie trudny wówczas badanie eeg ( elektroencefalografia ) było jednym z podstawowych badań u pacjentów z bólami głowy.

czytaj dalej
Tryptany

Tryptany

Jedną z podstawowych metod postępowania w migrenie jest stosowanie leczenia przeciwbólowego, mającego za zadanie przerwanie ataku. Do tego celu wykorzystywane mogą być „zwykłe” leki przeciwbólowe (tzw. niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)) lub paracetamol.

czytaj dalej

Pozostańmy w kontakcie

Redakcja

Wydawcą serwisu migrenowcy.pl jest Fundacja Medukacja, www.medukacja.pl
Sugestie i pytania dotyczące serwisu: kontakt@migrenowcy.pl
Rozwój serwisu i działania edukacyjne (media, autorzy, organizacje, sponsorzy): migrenowcy@medukacja.pl

Newsletter

Zapisz się i bądź na bieżąco

Newsletter

Copyright 2020 Fundacja Medukacja | Cookies | Polityka prywatności | RODO