Tryptany

utworzone przez | wrz. 7, 2020

dr n. med. Marcin Straburzyński

dr n. med. Marcin Straburzyński

lekarz medycyny rodzinnej specjalizujący się w leczenia bólów głowy (certyfikat Master in Headache Medicine Europejskiej Federacji Bólów Głowy)

  • diagnostyka i różnicowanie bólów głowy różnego pochodzenia
  • leczenie bólów głowy, w tym migreny
  • leczenie bólu w chorobach nosa, uszu i gardła

Wstęp

Jedną z podstawowych metod postępowania w migrenie jest stosowanie leczenia przeciwbólowego, mającego za zadanie przerwanie ataku. Do tego celu wykorzystywane mogą być „zwykłe” leki przeciwbólowe (tzw. niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)) lub paracetamol. Gdy jednak te leki są nieskuteczne lub przeciwskazane zaleca się stosowanie tryptanów, a rzadziej ergotaminy. Tryptany nie tylko skutecznie zmniejszają ból w ataku migreny, ale także nudności oraz nadwrażliwości na światło i dźwięki.

Mechanizm działania

Tryptany są grupą leków opracowaną specjalnie z myślą o leczeniu migreny. Działają one poprzez pobudzanie niektórych receptorów związanych z pojawianiem się bólu w migrenie. Receptory te nazywane są serotoninowymi i znajdują się m.in. w naczyniach krwionośnych oraz komórkach nerwowych. W następstwie pobudzenia przez tryptany receptorów serotoninowych dochodzi do zahamowaniu wydzielania wielu substancji odpowiedzialnych za powstawanie ataku migreny. Ponadto dochodzi do zahamowania przewodzenia sygnałów bólowych w niektórych komórkach nerwowych. Trzeci mechanizm działania tryptanów to skurcz naczyń mózgowych, choć nie jest jasne, czy to zjawisko wpływa na odczuwanie bólu [1,2].

Wskazania do stosowania tryptanów

Tryptany przeznaczone są do zwalczania napadów migreny u chorych, którzy nie mieli wystarczającej poprawy po leczeniu paracetamolem lub NLPZ. Ponadto sumatryptan w zastrzyku powinien być podstawową metodą leczenia ciężkich ataków migreny w nocnej i świątecznej pomocy lekarskiej i szpitalnych oddziałach ratunkowych. Należy też zaznaczyć, że wskazaniem do leczenia tryptanami jest też przerywanie ataku klasterowego bólu głowy [3].

Dostępne preparaty

Na świecie zarejestrowano siedem tryptanów. Wszystkie one są skuteczną i bezpieczną metodą przerywania ataków migreny. Niestety naratryptan, frowatryptan, a od niedawna także ryzatryptan są niedostępne na polskim rynku. Dlatego poniżej omówiono jedynie dostępne w Polsce preparaty:

Sumatryptan

Jest pierwszym zarejestrowanym na świecie tryptanem. W Polsce dostępny jest pod różnymi nazwami oferowanymi przez różnych producentów. Stosowany jest w formie tabletek (50 i 100 mg), aerozolu donosowego oraz wstrzykiwacza do podania podskórnego.

Zolmitryptan

W Polsce dostępny jest w postaci tabletek zwykłych (2,5 mg) oraz rozpadających się w jamie ustnej (2,5–5 mg). Jego skuteczność jest porównywalna do sumatryptanu.

Eletryptan

Ten tryptan jest sprzedawany wyłącznie w postaci tabletek doustnych (40 mg). Różni się od wcześniej opisanych preparatów dłuższym czasem działania. W połączeniu z szybkim wchłanianiem po połknięciu powoduje to wysoką skuteczność w porównaniu z innymi tryptanami [4,5]. Z drugiej strony okupione jest to częstszym występowaniem działań niepożądanych [6].

Almotryptan

Dostępny jest w postaci tabletek (12,5 mg). Jego skuteczność jest podobna do sumatryptanu i zolmitryptanu, ale almotryptan rzadziej powoduje działania niepożądane i interakcje z innymi lekami [4,6].

Skuteczność leczenia

Choć tryptany są skuteczną metodą przerywania ataki migreny, to nie gwarantują poprawy. W zależności od dawki leku po 2 godzinach ból całkowicie ustępuje u około 1/3 chorych. Z kolei 2/3 pacjentów zauważa zmniejszenie się bólu o co najmniej połowę.

Dawkowanie

Najważniejszą zasadą przerywania napadu migreny jest podanie tryptanu jak najwcześniej po pojawieniu się bólu, kiedy jest on jeszcze łagodny. Im później lek zostanie przyjęty, tym mniej skuteczne będzie leczenie [1,3]. Z drugiej strony podanie tryptanu jeszcze przed wystąpieniem bólu nie podnosi jego skuteczności. Także podawanie tryptanu w trakcie aury migrenowej nie jest zalecane [7]. Gdy pierwsza dawka nie przyniosła poprawy, można przyjąć drugą, ale nie później niż 2 h po podaniu pierwszej. W sytuacji gdy ból ustąpił, ale nawrócił w ciągu 48 h, należy ponownie podać lek. W razie nieskuteczności jednego tryptanu zaleca się zmianę na inny preparat z tej samej grupy [7]. W razie dalszych niepowodzeń można zmienić tabletki na zastrzyki lub zastosować połączenie tryptanu z naproksenem w dawce 500–1000 mg.

Działania niepożądane i przeciwwskazania stosowania

Działania niepożądane tryptanów są niemal zawsze łagodne i ściśle zależne od dawki leku. Pacjenci najczęściej zgłaszają nudności, wymioty, zmęczenie, zawroty głowy, mrowienia, senność i ucisk w klatce piersiowej. Ten ostatni objaw, choć niepokojący dla wielu pacjentów, nie jest związany z problemami z sercem, a prawdopodobnie wynika ze skurczu przełyku.
Szczególnie ważnym powikłaniem zbyt częstego stosowania tryptanów są bóle głowy z nadużywania leków. Pojawiają się one, gdy tryptany stosowane są przez co najmniej 10 dni w miesiącu przez 3 kolejne miesiące. W efekcie powstaje błędne koło, w którym leki powodują bóle, które mają uśmierzać.
Tryptany są przeciwwskazane u osób z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca (tzw. chorobą wieńcową) oraz z naczyniowymi chorobami mózgu (np. po udarach). Do innych przeciwskazań należą dwa rzadkie typy aury: z pnia mózgu lub połowiczoporaźnej. Inne przeciwwskazania obejmują niektóre choroby wątroby i nerek.

Ciąża i karmienie piersią

Tryptany nie powinny być zalecane kobietom w ciąży i karmiących piersią. Istnieje jednak wiele badań, które wskazują, że sumatryptan jest bezpieczny dla matki i dziecka. Dlatego w szczególnych sytuacjach, specjalista może zapisać ten lek kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią [9].

Nastolatki i dzieci

W Polsce tryptany zarejestrowane są wyłącznie dla pacjentów dorosłych. Tymczasem istnieje wiele dowodów na skuteczność i bezpieczeństwo tryptanów u nastolatków. Z tego też powodu w szczególnych sytuacjach lekarz może zalecić stosowanie tryptanu.

Podsumowanie

  • Tryptany są bezpieczną i skuteczną metodą przerywania silnych ataków migreny.
  • Należy podawać je jak najwcześniej od momentu wystąpienia bólu migrenowego.
  • Zbyt częste stosowanie tryptanów prowadzi do powstawania bólów głowy z nadużywania leków.

Piśmiennictwo

[1] Dodick DW, Diener H-C. Triptans for Migraine. Unitec House, 2 Albert Place, London N3 1QB, UK: Future Medicine Ltd; 2012. https://doi.org/10.2217/9781780840666.

[2] Johnston MM, Rapoport AM. Triptans for the Management of Migraine: Drugs 2010;70:1505–18. https://doi.org/10.2165/11537990-000000000-00000.

[3] Domitrz I, Kozubski W. Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne postępowania w migrenie. Rekom Diagn-Ter Postępowania W Migrenie 2019;15:1–18. https://doi.org/10.5603/PPN.2019.0002.

[4] Cameron C, Kelly S, Hsieh S-C, Murphy M, Chen L, Kotb A, et al. Triptans in the Acute Treatment of Migraine: A Systematic Review and Network Meta-Analysis. Headache J Head Face Pain 2015;55:221–35. https://doi.org/10.1111/head.12601.

[5] Hou M, Liu H, Li Y, Xu L, He Y, Lv Y, et al. Efficacy of triptans for the treatment of acute migraines: a quantitative comparison based on the dose-effect and time-course characteristics. Eur J Clin Pharmacol 2019;75:1369–78. https://doi.org/10.1007/s00228-019-02748-4.

[6] Thorlund K, Toor K, Wu P, Chan K, Druyts E, Ramos E, et al. Comparative tolerability of treatments for acute migraine: A network meta-analysis. Cephalalgia 2017;37:965–78. https://doi.org/10.1177/0333102416660552.

[7] Steiner TJ, Jensen R, Katsarava Z, Linde M, MacGregor EA, Osipova V, et al. Aids to management of headache disorders in primary care (2nd edition): on behalf of the European Headache Federation and Lifting The Burden: the Global Campaign against Headache. J Headache Pain 2019;20:57. https://doi.org/10.1186/s10194-018-0899-2.

[8] Jarvis S, Dassan P, Piercy CN. Managing migraine in pregnancy. BMJ 2018:k80. https://doi.org/10.1136/bmj.k80

[9] Jarvis S, Dassan P, Piercy CN. Managing migraine in pregnancy. BMJ 2018:k80. https://doi.org/10.1136/bmj.k80

dr n. med. Marcin Straburzyński

dr n. med. Marcin Straburzyński

lekarz medycyny rodzinnej specjalizujący się w leczenia bólów głowy (certyfikat Master in Headache Medicine Europejskiej Federacji Bólów Głowy)

  • diagnostyka i różnicowanie bólów głowy różnego pochodzenia
  • leczenie bólów głowy, w tym migreny
  • leczenie bólu w chorobach nosa, uszu i gardła

Najnowsze artykuły

Antykoncepcja u kobiet z migreną

dr n. med. Ewa Czapińska-Ciepiela Specjalista neurolog, Centrum Leczenia Padaczki i Migreny w KrakowieMigrena występuje 3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Największe jej nasilenie przypada na czas pomiędzy początkiem okresu dojrzewania a końcem menopauzy, co...

Migrena u dzieci i nastolatków

dr n. med. Marcin Straburzyński lekarz medycyny rodzinnej specjalizujący się w leczenia bólów głowy (certyfikat Master in Headache Medicine Europejskiej Federacji Bólów Głowy) diagnostyka i różnicowanie bólów głowy różnego pochodzenia leczenie bólów głowy, w tym...

Migrena w ciąży – wyzwanie dla lekarzy

dr n. med. Marta Bott - Olejnik Specjalista neurolog - Centrum Opieki i Rehabilitacji Leśna PolanaZakres chorób: udary mózgu, guzy mózgu, zespoły otępienne, choroby zwyrodnieniowe (np.choroba Parkinsona), stwardnienie rozsiane, zespoły bólowe kręgosłupa, bóle głowy,...

Migraine Buddy Polish – dzienniczek migrenowego bólu nr 1

Jeżeli poszukujesz sposobu który pozwoli Ci „pokazać” migrenę rodzinie, znajomym bądź pracodawcy to odpowiednim narzędziem może być Migraine Buddy PL.Dzięki powstaniu polskiej wersji językowej aplikacja stała się dostępna dla wszystkich cierpiących z powodu bólów...

Stan migrenowy- czy migrena może trwać dłużej niż trzy dni?

dr n. med. Marta Bott - Olejnik Specjalista neurolog - Centrum Opieki i Rehabilitacji Leśna PolanaZakres chorób: udary mózgu, guzy mózgu, zespoły otępienne, choroby zwyrodnieniowe(np.choroba Parkinsona), stwardnienie rozsiane, zespoły bólowe kręgosłupa, bóle...

5 najczęstszych objawów migreny

dr n. med. Anna Gryglas-Dworak Specjalista Neurolog Klinika Leczenia Bólu  5 najczęstszych objawów migreny.Migrena składa się z 5 faz, w której pojawia się szereg różnych objawów:1. Objawy zapowiadające migrenę2. Aura3. Ból głowy 4. Objawy po bólu głowy5. Faza...
Antykoncepcja u kobiet z migreną

Antykoncepcja u kobiet z migreną

Migrena występuje 3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Największe jej nasilenie przypada na czas pomiędzy początkiem okresu dojrzewania a końcem menopauzy…

Artykuły ekspertów

Obalamy mity:  EEG w migrenie

Obalamy mity: EEG w migrenie

W czasach kiedy dostęp do badań obrazowych mózgowia, badania tomografii głowy i rezonansu magnetycznego mózgowia, był niewątpliwie trudny wówczas badanie eeg ( elektroencefalografia ) było jednym z podstawowych badań u pacjentów z bólami głowy.

czytaj dalej

Pozostańmy w kontakcie

Redakcja

Wydawcą serwisu migrenowcy.pl jest Fundacja Medukacja, www.medukacja.pl
Sugestie i pytania dotyczące serwisu: kontakt@migrenowcy.pl
Rozwój serwisu i działania edukacyjne (media, autorzy, organizacje, sponsorzy): migrenowcy@medukacja.pl

Newsletter

Zapisz się i bądź na bieżąco

Newsletter

Copyright 2020 Fundacja Medukacja | Cookies | Polityka prywatności | RODO

Share This